Επαγγελματίες φωνής
Έλεγχος φωνής για εκπαιδευτικούς, τραγουδιστές και ηθοποιούς
Εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί και όσοι μιλούν πολλές ώρες την ημέρα χρειάζονται έλεγχο φωνής νωρίτερα από τους υπόλοιπους. Φωνή που κουράζεται πριν τελειώσει η μέρα, που χαμηλώνει ή χάνει τις ψηλές νότες εξετάζεται με ενδοσκόπηση του λάρυγγα, πριν η κούραση γίνει βλάβη.
Ποιοι είναι επαγγελματίες φωνής;
Όποιος δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά του χωρίς φωνή. Οι τραγουδιστές και οι ηθοποιοί είναι οι πιο προφανείς, όμως τη μεγαλύτερη ομάδα την αποτελούν οι εκπαιδευτικοί, και ιδιαίτερα οι νηπιαγωγοί και οι δάσκαλοι. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν οι ψάλτες και οι ιερείς, οι δικηγόροι, οι προπονητές, οι πωλητές, όσοι δουλεύουν σε τηλεφωνικά κέντρα και όσοι μιλούν σε μικρόφωνο.
Οι εκπαιδευτικοί εμφανίζουν διαταραχές φωνής σε ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον γενικό πληθυσμό. Ο λόγος δεν είναι ότι μιλούν λάθος. Μιλούν πολλές ώρες, πάνω από θόρυβο, σε αίθουσες με κακή ακουστική, και σπάνια έχουν χρόνο να ξεκουράσουν τη φωνή πριν τη χρειαστούν ξανά.
Τι αλλάζει ανά επάγγελμα;
- Εκπαιδευτικοί. Το πρόβλημα είναι σχεδόν πάντα η ένταση και η διάρκεια: ώρες ομιλίας πάνω από τον θόρυβο της τάξης. Η λύση περνά από τη φωνητική θεραπεία, αλλά και από πρακτικά μέτρα, όπως ένα μικρό μικρόφωνο και διαλείμματα φωνής ανάμεσα στις ώρες.
- Τραγουδιστές. Οι αλλαγές που τους ενοχλούν είναι συχνά τόσο μικρές που ο ακροατής δεν τις ακούει. Εδώ η εκτίμηση λαμβάνει υπόψη το ρεπερτόριο, το πρόγραμμα παραστάσεων και τη συνεργασία με τον δάσκαλο φωνητικής.
- Ηθοποιοί και ομιλητές. Η φωνή πρέπει να ακούγεται σε μεγάλο χώρο, συχνά χωρίς μικρόφωνο, και σε ρόλους που ζητούν φωνές ξένες προς τη φυσική τους. Οι πρόβες φορτώνουν τη φωνή περισσότερο από τις ίδιες τις παραστάσεις.
Τα πρώτα σημάδια
- Η φωνή κουράζεται νωρίτερα από ό,τι παλιότερα και θέλει περισσότερη προσπάθεια για τον ίδιο όγκο.
- Επανέρχεται μόνο μετά από ξεκούραση, για παράδειγμα τη Δευτέρα είναι καλά και την Παρασκευή όχι.
- Χάνονται οι ψηλές νότες ή το πιάνο, συχνά το πρώτο που προσέχει ένας τραγουδιστής.
- Η φωνή ακούγεται αέρινη ή σπάει, ή χρειάζεστε συχνά να καθαρίσετε τον λαιμό σας.
Στους επαγγελματίες φωνής δεν περιμένουμε τις τρεις εβδομάδες που ορίζει ο κανόνας για τη βραχνάδα που δεν περνά, γιατί κάθε μέρα που η φωνή δουλεύει κουρασμένη βαραίνει την εικόνα. Αν η φωνή χαθεί ξαφνικά ενώ τη φορτώνετε, σταματήστε να τη χρησιμοποιείτε και ζητήστε εξέταση μέσα στις επόμενες μέρες, γιατί μπορεί να πρόκειται για αιμορραγία στη φωνητική χορδή.
Τι διαφέρει στην εκτίμηση;
Η βάση είναι η ίδια με κάθε έλεγχο φωνής: ενδοσκόπηση του λάρυγγα και στροβοσκόπηση, που δείχνει τις φωνητικές χορδές σε αργή κίνηση καθώς δονούνται. Στους επαγγελματίες φωνής έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί τα προβλήματά τους είναι συχνά μικρά, όπως ένα αρχικό οίδημα ή μια χορδή που δεν κλείνει τελείως, και φαίνονται μόνο στη στροβοσκόπηση.
Αυτό που αλλάζει είναι οι ερωτήσεις. Μας ενδιαφέρει πόσες ώρες μιλάτε ή τραγουδάτε, σε ποιον χώρο, με τι ρεπερτόριο, και τι έχει αλλάξει τελευταία. Ακούμε τη φωνή όπως τη χρησιμοποιείτε στη δουλειά, στον όγκο της τάξης ή σε μια φράση από το ρεπερτόριό σας, και καταγράφουμε τη φωνητική σας έκταση, ώστε σε κάθε επόμενο έλεγχο να συγκρίνουμε με μετρήσεις και όχι με εντυπώσεις.
Τι να φέρετε στο ραντεβού;
- Μια ηχογράφηση της φωνής σας από τότε που ήταν καλά. Αρκεί ένα αρχείο από το κινητό.
- Το πρόγραμμά σας για τις επόμενες εβδομάδες: παραστάσεις, πρόβες, εξετάσεις, η έναρξη της σχολικής χρονιάς.
- Το ρεπερτόριο που δουλεύετε τώρα, αν τραγουδάτε.
- Προηγούμενες εξετάσεις του λάρυγγα και τη λίστα με τα φάρμακα που παίρνετε, γιατί κάποια επηρεάζουν τη φωνή, όπως τα εισπνεόμενα.
Τι ακολουθεί;
Οι περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται χωρίς επέμβαση.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Η φωνητική αποκατάσταση γίνεται σε συνεργασία με λογοθεραπευτή και συνδυάζεται με αλλαγές στον τρόπο που δουλεύετε, με αντιμετώπιση της παλινδρόμησης όπου υπάρχει, και με πρακτικά μέτρα στον χώρο εργασίας. Για τους τραγουδιστές μπαίνει στο σχέδιο και ο δάσκαλος φωνητικής.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Όταν η βλάβη δεν υποχωρεί, η επέμβαση γίνεται με μικρολαρυγγοσκόπηση, δηλαδή μικροχειρουργική του λάρυγγα μέσα από το στόμα και χωρίς εξωτερική τομή. Ο χρόνος της σχεδιάζεται με το πρόγραμμά σας υπόψη, ώστε η επιστροφή στη σκηνή ή στην τάξη να μη συμπέσει με το πιο ευαίσθητο διάστημα.
Συχνές ερωτήσεις
Με ήπια κόπωση, μειώστε τον φόρτο και δώστε στη φωνή διαλείμματα. Αν όμως η φωνή χάθηκε ξαφνικά ενώ τη φορτώνατε ή αν πονάει, σταματήστε και ζητήστε εξέταση μέσα στις επόμενες μέρες, πριν από την επόμενη παράσταση ή το επόμενο μάθημα.
Ανακουφίζουν τον λαιμό, αλλά δεν φτάνουν στις φωνητικές χορδές, γιατί ό,τι καταπίνετε περνά πίσω από τον λάρυγγα και όχι μέσα από αυτόν. Στις χορδές φτάνουν η καλή ενυδάτωση του οργανισμού και ο υγρός αέρας που εισπνέετε.
Όχι απαραίτητα. Ο ψίθυρος με ένταση μπορεί να φορτώνει τον λάρυγγα όσο και η κανονική ομιλία. Όταν χρειάζεται ξεκούραση, προτιμήστε σιωπή ή ήρεμη, χαμηλή φωνή.
Για όσους ζουν από τη φωνή τους, ένας πρώτος έλεγχος όταν η φωνή είναι καλά δίνει μέτρο σύγκρισης. Αν κάτι αλλάξει αργότερα, φαίνεται τι ακριβώς άλλαξε και πόσο.
Πότε να έρθετε;
Πριν από φόρτιση
Αρχή σχολικής χρονιάς, πρόβες, περιοδεία
Ένας έλεγχος όσο η φωνή είναι καλά, ώστε να υπάρχει σημείο αναφοράς.
Πριν από παράσταση
Εκτίμηση όταν η φωνή δεν είναι καλά
Με καθαρή απάντηση για το αν μπορεί να δουλέψει με ασφάλεια ή όχι.
Γνωματεύσεις
Καταλληλότητα φωνής για σπουδές και επαγγέλματα
Ο Δρ. Κοτρότσος είναι από το 2021 φωνίατρος του Εθνικού Θεάτρου της Στουτγκάρδης.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Roy N et al., Prevalence of voice disorders in teachers and the general population, J Speech Lang Hear Res, 2004.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
