Ακοή και ισορροπία: διερεύνηση και θεραπεία
Η ακοή και η ισορροπία στηρίζονται στο ίδιο όργανο, μέσα στο έσω αυτί. Γι' αυτό η βαρηκοΐα, το βουητό και η ζάλη ελέγχονται μαζί, με τον ίδιο βασικό έλεγχο. Η αιφνίδια απώλεια ακοής είναι η εξαίρεση: δεν περιμένει, γιατί η θεραπεία έχει χρονικό παράθυρο.
Τι αντιμετωπίζουμε;
- Βαρηκοΐα και έλεγχος ακοής: όταν χάνετε λέξεις στη συζήτηση, ζητάτε να σας τα επαναλαμβάνουν ή ανεβάζετε συνέχεια την ένταση. Ο έλεγχος δείχνει πόσο και σε ποιες συχνότητες ακούτε, και αν το πρόβλημα είναι στο μέσο ή στο έσω αυτί, κάτι που αλλάζει εντελώς τη θεραπεία.
- Εμβοές και βουητό: ένας ήχος που ακούτε χωρίς να υπάρχει, συνήθως βουητό, σφύριγμα ή σαν ένα τζιτζίκι. Δεν είναι νόσος αλλά σύμπτωμα, και η πρώτη δουλειά είναι να αποκλειστούν τα αίτια που χρειάζονται αντιμετώπιση, ιδιαίτερα όταν αφορά μόνο το ένα αυτί.
- Ζάλη και ίλιγγος: ο ίλιγγος, δηλαδή η αίσθηση ότι γυρίζει ο χώρος, δεν είναι το ίδιο με τη ζάλη ούτε με την αστάθεια στο περπάτημα, ούτε κάθε επεισόδιο είναι λαβυρινθίτιδα όπως συνήθως λέγεται. Η διάκριση γίνεται από τις ερωτήσεις και από την εξέταση, και κρίνει αν η αιτία είναι στο αυτί ή αλλού.
Γιατί εξετάζονται μαζί;
Μέσα στο έσω αυτί υπάρχει ένα σύστημα κοιλοτήτων που ονομάζεται λαβύρινθος και στεγάζει δύο όργανα: τον κοχλία, που μετατρέπει τον ήχο σε νευρικό σήμα, και το αιθουσαίο σύστημα, που λέει στον εγκέφαλο πού βρίσκεται το κεφάλι σας στον χώρο. Μοιράζονται το ίδιο υγρό και το ίδιο νεύρο. Οτιδήποτε επηρεάζει το ένα, συχνά επηρεάζει και το άλλο. Από εκεί προέρχεται και ο όρος λαβυρινθίτιδα, που πολλοί χρησιμοποιούν για κάθε ζάλη.
Φαίνεται καθαρά στα νούμερα: στην αιφνίδια απώλεια ακοής, ζάλη συνυπάρχει σε 30-60% των περιπτώσεων. Γι' αυτό ένας ασθενής που έρχεται για ζάλη φεύγει με ακοόγραμμα, και ένας ασθενής που έρχεται για βουητό ελέγχεται και για ισορροπία. Δεν είναι επιπλέον εξετάσεις, είναι η ίδια διάγνωση.
Πώς γίνεται ο έλεγχος;
Ο έλεγχος ξεκινά με το ιστορικό, που εδώ είναι πιο κρίσιμο από οπουδήποτε αλλού: πόσο διαρκεί ένα επεισόδιο ζάλης, τι το προκαλεί, αν αφορά το ένα ή και τα δύο αυτιά, αν συνοδεύεται από βουητό ή αίσθημα βάρους. Ακολουθεί η ωτοσκόπηση, δηλαδή ο έλεγχος του τυμπάνου και του ακουστικού πόρου.
Ακοόγραμμα και τυμπανόγραμμα
Το ακοόγραμμα δείχνει πόσο ακούτε σε κάθε συχνότητα και ξεχωρίζει τη βαρηκοΐα αγωγιμότητας, που αφορά το μέσο αυτί, από τη νευροαισθητήρια, που αφορά το έσω. Το τυμπανόγραμμα δείχνει αν υπάρχει υγρό πίσω από το τύμπανο ή πρόβλημα στην ευσταχιανή σάλπιγγα. Μαζί απαντούν στο πρώτο ερώτημα κάθε περιστατικού: πού ακριβώς είναι το πρόβλημα.
Έλεγχος ισορροπίας
Όταν το κύριο σύμπτωμα είναι η ζάλη, εξετάζονται οι κινήσεις των ματιών, η βάδιση και η στάση, και γίνονται χειρισμοί που προκαλούν ελεγχόμενα το σύμπτωμα ώστε να φανεί η αιτία. Ο συχνότερος τύπος ιλίγγου αντιμετωπίζεται με χειρισμό επανατοποθέτησης στο ίδιο ραντεβού.
Συχνές ερωτήσεις
Επειδή το όργανο της ισορροπίας βρίσκεται δίπλα στο όργανο της ακοής και τροφοδοτείται από το ίδιο νεύρο. Ένα ακοόγραμμα συχνά δείχνει την αιτία της ζάλης.
Όχι. Η ζάλη μπορεί να προέρχεται από το αυτί, από το νευρικό σύστημα, από την πίεση ή από φάρμακα. Η εξέταση από ΩΡΛ κρίνει αν ευθύνεται το αυτί και, αν όχι, προς ποια ειδικότητα πρέπει να συνεχίσετε.
Όχι. Το ακοόγραμμα και το τυμπανόγραμμα είναι ανώδυνες εξετάσεις, γίνονται στον χώρο του ιατρείου και διαρκούν λίγα λεπτά.
Συχνά όχι. Η λαβυρινθίτιδα είναι φλεγμονή του λαβυρίνθου και δίνει ίλιγγο μαζί με βαρηκοΐα ή βουητό. Όταν η ακοή είναι φυσιολογική, η αιτία είναι συνήθως άλλη, γι' αυτό η διερεύνηση της ζάλης και του ιλίγγου ξεκινά από το ακοόγραμμα.
Ναι. Η αιφνίδια νευροαισθητήρια βαρηκοΐα θέλει ακοόγραμμα μέσα σε δεκατέσσερις ημέρες, και η θεραπεία με κορτικοστεροειδή ξεκινά ιδανικά μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες.
Πότε δεν περιμένουμε;
Επείγον
Αιφνίδια απώλεια ακοής από το ένα αυτί
Ακοόγραμμα μέσα σε δεκατέσσερις ημέρες, και θεραπεία ιδανικά μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες. Μετά, οι πιθανότητες ανάκτησης μειώνονται.
Σύντομα
Βουητό μόνο στο ένα αυτί
Το μονόπλευρο βουητό χρειάζεται διερεύνηση, σε αντίθεση με το αμφοτερόπλευρο που είναι συνηθέστερο και συνήθως καλοήθες.
Αμέσως
Ζάλη με νευρολογικά σημεία
Διπλωπία, δυσαρθρία, αδυναμία ή μούδιασμα στο ένα ημιμόριο, ή έντονη κεφαλαλγία μαζί με τη ζάλη, δεν είναι περιστατικό ιατρείου.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Chandrasekhar SS et al., Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update), AAO-HNSF, 2019.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
