Βαρηκοΐα και έλεγχος ακοής
Όταν χάνετε λέξεις στη συζήτηση ή δυσκολεύεστε μέσα σε θόρυβο, το ερώτημα δεν είναι πόσο ακούτε, αλλά πού σταματά ο ήχος. Αν ο ήχος εμποδίζεται στο εξωτερικό ή στο μέσο αυτί, η αιτία συχνά διορθώνεται. Αν αφορά το έσω αυτί, η αντιμετώπιση είναι διαφορετική και, σε κάποιες περιπτώσεις, επείγουσα. Το ακοόγραμμα και το τυμπανόγραμμα το ξεχωρίζουν μέσα στην ίδια επίσκεψη.
Τι είναι η βαρηκοΐα;
Βαρηκοΐα ή απώλεια ακοής είναι κάθε μείωση της ακουστικής ικανότητας, από το αίσθημα ότι έχετε βουλωμένα αυτιά μέχρι την πλήρη απώλεια. Σπάνια εμφανίζεται απότομα. Συνήθως εγκαθίσταται τόσο σταδιακά ώστε το προσέχουν πρώτοι οι γύρω, από την ένταση της τηλεόρασης ή από το πόσο συχνά ζητάτε να σας επαναλάβουν κάτι.
Η κρίσιμη διάκριση είναι δύο ειδών.
Βαρηκοΐα αγωγιμότητας σημαίνει ότι ο ήχος εμποδίζεται κάπου στον ακουστικό πόρο ή στο μέσο αυτί, πριν φτάσει στο έσω και είναι η μορφή που συχνά αντιστρέφεται.
Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι στον κοχλία ή στο ακουστικό νεύρο και εκεί η αντιμετώπιση είναι διαφορετική. Υπάρχει και μικτή μορφή, με στοιχεία και των δύο.
Σε τι μπορεί να οφείλεται η βαρηκοΐα;
Όταν είναι αγωγιμότητας
- Κυψελίδα, δηλαδή βύσμα κεράτινου υλικού στον ακουστικό πόρο (κερί στο αυτί)
- Υγρό πίσω από το τύμπανο, συχνά μετά από ίωση ή λόγω δυσλειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας
- Διάτρηση του τυμπάνου ή χρόνια φλεγμονή του μέσου αυτιού
- Ωτοσκλήρυνση, όπου ένα από τα οστάρια του μέσου αυτιού χάνει την κινητικότητά του
Όταν είναι νευροαισθητήρια
- Πρεσβυακουσία, η σταδιακή απώλεια με την ηλικία, που ξεκινά από τις ψηλές συχνότητες
- Έκθεση σε θόρυβο, επαγγελματική ή από ακουστικά και συναυλίες
- Ωτοτοξικά φάρμακα και ορισμένες παθήσεις που επηρεάζουν το έσω αυτί
- Αιφνίδια νευροαισθητήρια βαρηκοΐα, που εμφανίζεται μέσα σε ώρες και είναι επείγον
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Εάν αναγνωρίζετε κάποιο από τα παρακάτω, ο έλεγχος δίνει απάντηση σε μία επίσκεψη.
- Ζητάτε συχνά να σας επαναλάβουν, ή σας λένε ότι έχετε δυνατά την τηλεόραση
- Δυσκολεύεστε σε παρέα ή σε χώρο με θόρυβο, ενώ στα δύο άτομα ακούτε καλά
- Νιώθετε το ένα αυτί βουλωμένο, με ή χωρίς βουητό στα αυτιά
- Έχετε δουλέψει χρόνια σε θορυβώδες περιβάλλον
- Παρατηρείτε διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτιά
Μία εξαίρεση δεν περιμένει. Η αιφνίδια απώλεια ακοής από το ένα αυτί, μέσα σε ώρες ή σε μία νύχτα, χρειάζεται ακοόγραμμα μέσα σε 14 ημέρες και θεραπεία ιδανικά μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες, γιατί μετά οι πιθανότητες ανάκτησης μειώνονται.
Τι θα γίνει στο ραντεβού;
Πρώτα το ιστορικό και η ωτοσκόπηση, δηλαδή ο έλεγχος του ακουστικού πόρου και του τυμπάνου. Ένα μέρος των περιστατικών λύνεται εδώ: αν το αίτιο είναι κυψελίδα (κερί), αφαιρείται και η ακοή επανέρχεται στην ίδια επίσκεψη.
Ακοόγραμμα
Ακούτε ήχους διαφορετικής συχνότητας και έντασης και δηλώνετε πότε τους αντιλαμβάνεστε. Το αποτέλεσμα είναι ένα διάγραμμα που δείχνει το κατώφλι ακοής σε κάθε συχνότητα, για κάθε αυτί ξεχωριστά. Από αυτό φαίνεται πόση είναι η απώλεια, πού ακριβώς εντοπίζεται και αν είναι αγωγιμότητας ή νευροαισθητήρια.
Τυμπανόγραμμα
Μετρά πώς κινείται το τύμπανο όταν αλλάζει η πίεση στον ακουστικό πόρο. Δείχνει αν υπάρχει υγρό στο μέσο αυτί, αν η ευσταχιανή σάλπιγγα λειτουργεί και αν το τύμπανο έχει διάτρηση. Διαρκεί δευτερόλεπτα και δεν απαιτεί καμία συμμετοχή από εσάς.
Τα δύο μαζί απαντούν στο ερώτημα πού σταματάει ο ήχος και από εκεί προκύπτει η θεραπεία.
Γιατί δεν αξίζει η αναβολή;
Η βαρηκοΐα αναβάλλεται περισσότερο από κάθε άλλο σύμπτωμα, επειδή δεν πονάει και επειδή εγκαθίσταται αργά. Ο μέσος ασθενής αργεί χρόνια για να την ελέγξει.
Υπάρχει όμως ένας λόγος που άλλαξε τα δεδομένα. Η Επιτροπή του Lancet για την πρόληψη της άνοιας κατατάσσει τη μη αντιμετωπισμένη απώλεια ακοής ανάμεσα στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, με απόδοση περίπου 7% των περιπτώσεων άνοιας παγκοσμίως. Πρόκειται για εκτίμηση σε επίπεδο πληθυσμού και όχι για πρόβλεψη για το κάθε άτομο, αλλά αρκεί για να μην αντιμετωπίζεται η ακοή ως θέμα άνεσης.
Σε πρακτικό επίπεδο, το επιχείρημα είναι απλούστερο. Όσο δυσκολεύεστε να ακούσετε, τόσο λιγότερο συμμετέχετε σε παρέες και συζητήσεις και αυτή η απόσυρση είναι που κοστίζει.
Θεραπεία
Συντηρητική αντιμετώπιση
- Αφαίρεση κυψελίδας, όταν αυτή είναι το αίτιο
- Αντιμετώπιση του υγρού στο μέσο αυτί και της δυσλειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας
- Ακουστικά βοηθήματα, όταν η απώλεια είναι νευροαισθητήρια και μόνιμη. Η ένδειξη τίθεται από τον γιατρό, η εφαρμογή γίνεται από ακοοπροθετιστή με βάση το ακοόγραμμα.
- Προστασία από τον θόρυβο, που είναι η μόνη αιτία την οποία μπορείτε να ελέγξετε πλήρως
Χειρουργική αντιμετώπιση
Αφορά κυρίως τη βαρηκοΐα αγωγιμότητας, όταν υπάρχει δομική αιτία που διορθώνεται: αποκατάσταση διάτρησης του τυμπάνου, αντιμετώπιση χρόνιας φλεγμονής του μέσου αυτιού, ή επέμβαση στην ωτοσκλήρυνση. Η απόφαση παίρνεται μετά τον πλήρη έλεγχο και, όπου χρειάζεται, με απεικονιστικό έλεγχο.
Συχνές ερωτήσεις
Συχνά ναι, αλλά αναστρέψιμης μορφής. Κυψελίδα, υγρό πίσω από το τύμπανο ή δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας δίνουν ακριβώς αυτή την αίσθηση και αντιμετωπίζονται.
Είναι το τυπικό εύρημα της νευροαισθητήριας βαρηκοΐας, όπου χάνονται πρώτα οι ψηλές συχνότητες που κουβαλούν τα σύμφωνα. Ακούτε τη φωνή, αλλά όχι τις λέξεις, ιδιαίτερα μέσα σε θόρυβο.
Όχι. Η έκθεση σε θόρυβο, ορισμένα φάρμακα, η κληρονομικότητα και παθήσεις του μέσου αυτιού δίνουν την ίδια εικόνα, και αρκετές από αυτές αντιμετωπίζονται.
Ο γιατρός θέτει τη διάγνωση και κρίνει αν ενδείκνυται ακουστικό βοήθημα. Την εφαρμογή και τη ρύθμιση την αναλαμβάνει ακοοπροθετιστής, με βάση το ακοόγραμμα.
Λίγα λεπτά. Το ακοόγραμμα και το τυμπανόγραμμα είναι ανώδυνα, δεν χρειάζονται προετοιμασία και γίνονται μέσα στην ίδια επίσκεψη.
Όχι ακριβώς. Στα παιδιά ο έλεγχος γίνεται με άλλες μεθόδους ανάλογα με την ηλικία και συνδέεται με την ανάπτυξη του λόγου.
Πότε δεν περιμένουμε;
Επείγον
Αιφνίδια απώλεια ακοής από το ένα αυτί
Ακοόγραμμα μέσα σε δεκατέσσερις ημέρες, θεραπεία ιδανικά μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες.
Σύντομα
Διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτιά
Η μονόπλευρη απώλεια, ιδιαίτερα με βουητό, χρειάζεται διερεύνηση και όχι αναμονή.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγές: Chandrasekhar SS et al., Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update), AAO-HNSF, 2019 · Livingston G et al., Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission, Lancet, 2024.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
