Φωνή και λαιμός: διερεύνηση και θεραπεία
Βραχνάδα που επιμένει, φωνή που κουράζεται νωρίς, δυσκολία στην κατάποση και το αίσθημα κόμπου στον λαιμό ελέγχονται όλα με την ίδια εξέταση, την ενδοσκόπηση του λάρυγγα. Δείχνει αν υπάρχει βλάβη πάνω στις φωνητικές χορδές ή αν οι χορδές είναι υγιείς και δουλεύει λάθος ο μηχανισμός της φώνησης. Η απάντηση σε αυτό αλλάζει όλο το σχέδιο θεραπείας.
Τι αντιμετωπίζουμε;
- Βραχνάδα και δυσφωνία: το συχνότερο σύμπτωμα και το πιο παρεξηγημένο. Βραχνάδα που κρατά πάνω από τρεις εβδομάδες θέλει εξέταση του λάρυγγα, ανεξάρτητα από το πόσο ενοχλεί, γιατί τα σοβαρά αίτια στα πρώτα στάδια εμφανίζονται ακριβώς έτσι, χωρίς πόνο.
- Επαγγελματίες φωνής: εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί και όσοι μιλούν πολλές ώρες την ημέρα. Εδώ ο έλεγχος γίνεται νωρίτερα και με άλλα κριτήρια, γιατί μια μικρή αλλαγή που δεν θα ενοχλούσε κανέναν άλλο μπορεί να σταματήσει τη δουλειά τους.
- Οζίδια και πολύποδες φωνητικών χορδών: όταν η εξέταση δείξει βλάβη πάνω στη χορδή, το ερώτημα είναι αν υποχωρεί με φωνητική αποκατάσταση ή αν χρειάζεται μικροχειρουργική. Η επέμβαση γίνεται ενδοσκοπικά, χωρίς εξωτερική τομή, με στόχο να διατηρηθεί ο βλεννογόνος που δονείται.
- Διαταραχές κατάποσης: δυσκολία στην κατάποση, βήχας την ώρα του φαγητού και το αίσθημα κόμπου στον λαιμό. Η κατάποση και η φωνή μοιράζονται τον ίδιο μηχανισμό, γι' αυτό ελέγχονται με την ίδια εξέταση και από τον ίδιο γιατρό.
Τι κάνει ο φωνίατρος;
Η φωνιατρική είναι η ιατρική ειδικότητα που ασχολείται αποκλειστικά με τη φωνή, την ομιλία και την κατάποση. Στη Γερμανία αποτελεί ξεχωριστό τίτλο ειδικότητας, συνδυάζεται με την παιδοακοολογία και η εκπαίδευση διαρκεί 5 χρόνια. Στην Ελλάδα οι γιατροί με αυτή την εξειδίκευση είναι ελάχιστοι, και γι' αυτό οι περισσότεροι ασθενείς με πρόβλημα φωνής καταλήγουν να αντιμετωπίζονται χωρίς να έχει εξεταστεί ποτέ ο λάρυγγάς τους σε λειτουργία.
Στην πράξη η διαφορά είναι μία. Ο φωνίατρος δεν κοιτάζει μόνο αν υπάρχει βλάβη, κοιτάζει πώς δουλεύει η φωνή. Ο Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος έχει διπλή γερμανική ειδικότητα και δεκαπέντε χρόνια κλινικής εμπειρίας στη Γερμανία, όπου από το 2021 είναι φωνίατρος του Εθνικού Θεάτρου της Στουτγκάρδης.
Πώς γίνεται ο έλεγχος φωνής;
Ο έλεγχος ξεκινά με το ιστορικό, δηλαδή πότε άλλαξε η φωνή, πώς τη χρησιμοποιείτε και τι την επιδεινώνει. Ακολουθεί η ενδοσκόπηση του λάρυγγα, που γίνεται από το στόμα ή τη μύτη, διαρκεί λίγα λεπτά και δεν πονάει. Όπου χρειάζεται προστίθεται η στροβοσκόπηση, η εξέταση που δείχνει τις χορδές σε αργή κίνηση καθώς δονούνται.
Τα ευρήματα τα συζητάμε μαζί σας αμέσως μετά, στην ίδια επίσκεψη, με την εικόνα μπροστά σας. Από εκεί προκύπτει το σχέδιο, που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν περιλαμβάνει χειρουργείο.
Συχνές ερωτήσεις
Ο φωνίατρος είναι γιατρός και κάνει τη διάγνωση: εξετάζει τον λάρυγγα, βρίσκει την αιτία και αποφασίζει τη θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της επέμβασης όταν χρειάζεται. Ο λογοθεραπευτής αναλαμβάνει τη φωνητική αποκατάσταση, δηλαδή την επανεκπαίδευση της φωνής. Οι δύο ρόλοι είναι συμπληρωματικοί και στις περισσότερες περιπτώσεις δουλεύουν μαζί.
Η απλή ενδοσκόπηση δείχνει αν υπάρχει ορατή βλάβη. Η στροβοσκόπηση δείχνει τις φωνητικές χορδές σε αργή κίνηση καθώς δονούνται, άρα αν δονούνται συμμετρικά και αν κλείνουν πλήρως. Πολλές δυσφωνίες δεν έχουν καμία ορατή βλάβη και εξηγούνται μόνο έτσι.
Ο ωτορινολαρυγγολόγος ή ο φωνίατρος, στον χώρο του ιατρείου. Δεν χρειάζεται νοσοκομείο ούτε προετοιμασία, και η εξέταση ολοκληρώνεται μέσα στην ίδια επίσκεψη.
Όχι. Ένα μεγάλο μέρος των δυσφωνιών είναι λειτουργικές, δηλαδή οι χορδές είναι υγιείς αλλά ο μηχανισμός της φώνησης δουλεύει λάθος, κάτι που φαίνεται μόνο στη στροβοσκόπηση.
Πότε δεν περιμένουμε;
Ο κανόνας
Τρεις εβδομάδες
Βραχνάδα που δεν υποχωρεί σε αυτό το διάστημα εξετάζεται, ακόμη κι αν δεν ενοχλεί. Οι διεθνείς οδηγίες δίνουν περιθώριο έως τέσσερις εβδομάδες, και εμείς δεν το περιμένουμε.
Νωρίτερα
Όταν συνυπάρχει κάτι ακόμη
Πόνος που επιμένει, δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή, ψηλάφηση όγκου στον τράχηλο, ή βραχνάδα σε καπνιστή.
Αμέσως
Ξαφνική απώλεια φωνής
Όταν η φωνή χαθεί απότομα ενώ τη φορτώνατε, χωρίς να προηγηθεί ίωση.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Stachler RJ et al., Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) — Update, AAO-HNSF, 2018.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
