Ιγμορίτιδα και πολύποδες
Οι περισσότερες «ιγμορίτιδες» είναι ιώσεις που περνούν μόνες τους. Αυτό που τις ξεχωρίζει δεν είναι η ένταση των συμπτωμάτων, είναι ο χρόνος. 10 ημέρες χωρίς καμία βελτίωση, ή επιδείνωση αφού είχατε αρχίσει να καλυτερεύετε, αλλάζουν την εικόνα. Πάνω από 12 εβδομάδες μιλάμε για χρόνια μορφή, που δεν τίθεται από τα συμπτώματα μόνο.
Τρεις καταστάσεις με ένα όνομα
Στην καθημερινή γλώσσα «ιγμορίτιδα» λέγονται τρία διαφορετικά πράγματα, που έχουν διαφορετική πορεία και διαφορετική θεραπεία.
Η οξεία ιογενής μορφή είναι το κοινό κρυολόγημα που έπιασε και τα παραρρίνια. Μπούκωμα, καταρροή, βάρος στο πρόσωπο. Υποχωρεί μόνη της μέσα σε λίγες ημέρες και δεν χρειάζεται αντιβιοτικό.
Η οξεία βακτηριακή μορφή έρχεται στο προσκήνιο με δύο συγκεκριμένα κριτήρια: όταν τα συμπτώματα δεν δείχνουν καμία βελτίωση για 10 ημέρες ή περισσότερο, ή όταν χειροτερεύουν μέσα σε 10 ημέρες αφού είχαν αρχίσει να καλυτερεύουν. Το δεύτερο λέγεται διπλή επιδείνωση και είναι το πιο αξιόπιστο σημάδι.
Η χρόνια μορφή διαρκεί 12 εβδομάδες ή περισσότερο και συχνά δεν δίνει καθόλου την εικόνα λοίμωξης. Δίνει μόνιμο μπούκωμα, βάρος στο πρόσωπο, έκκριση προς τον φάρυγγα και, πολύ χαρακτηριστικά, μειωμένη όσφρηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση της χρόνιας μορφής;
Εδώ υπάρχει ένα σημείο που αλλάζει τα πάντα και συνήθως παραλείπεται.
Η χρόνια ρινοκολπίτιδα δεν διαγιγνώσκεται από την περιγραφή των συμπτωμάτων. Οι διεθνείς οδηγίες απαιτούν δύο πράγματα μαζί: συμπτώματα για 12 εβδομάδες ή περισσότερο, και αντικειμενικό εύρημα φλεγμονής. Το εύρημα αυτό μπορεί να είναι πυώδης έκκριση ή οίδημα στη μέση ρινική οδό, ορατοί πολύποδες ή εικόνα φλεγμονής στην απεικόνιση.
Πρακτικά σημαίνει ότι χωρίς ενδοσκόπηση ή αξονική, η διάγνωση παραμένει υπόθεση και επειδή η χρόνια μορφή αντιμετωπίζεται μακροχρόνια, η διαφορά ανάμεσα σε υπόθεση και τεκμηρίωση είναι μήνες θεραπείας προς τη σωστή ή τη λάθος κατεύθυνση.
Οι ρινικοί πολύποδες
Οι πολύποδες είναι καλοήθεις σχηματισμοί που προέρχονται από τον χρόνια φλεγμαίνοντα βλεννογόνο. Δεν είναι όγκοι και δεν έχουν σχέση με τους πολύποδες του εντέρου.
Το σύμπτωμα που τους προδίδει είναι η όσφρηση. Όταν κάποιος έχει σταματήσει να μυρίζει ή μυρίζει πολύ λιγότερο επί μήνες, οι πολύποδες είναι από τα πρώτα που ελέγχονται. Συχνά συνυπάρχουν με άσθμα και σε μια ομάδα ασθενών και με ευαισθησία στην ασπιρίνη ή στα αντιφλεγμονώδη. Αυτός ο συνδυασμός αλλάζει την αντιμετώπιση και αξίζει να αναφερθεί στο ιστορικό.
Η χρόνια ρινοκολπίτιδα χωρίζεται σε μορφή με πολύποδες και χωρίς πολύποδες. Δεν είναι ταξινομική λεπτομέρεια, οι δύο μορφές έχουν διαφορετική βιολογία και αντιδρούν διαφορετικά στη θεραπεία.
Τι θα γίνει στο ραντεβού;
Ξεκινάμε από το ιστορικό: πόσο κρατάνε τα συμπτώματα, αν υπήρξε διάστημα βελτίωσης, τι χρώμα και πόσο πυκνή είναι η έκκριση, αν έχει αλλάξει η όσφρηση και τι αγωγές έχετε ήδη πάρει.
Ενδοσκόπηση της μύτης
Είναι η εξέταση που δίνει το αντικειμενικό εύρημα. Δείχνει τη μέση ρινική οδό, εκεί όπου παροχετεύονται τα παραρρίνια, την ύπαρξη πυώδους έκκρισης ή οιδήματος, και τους πολύποδες ακόμη και όταν είναι μικροί και δεν φαίνονται από την είσοδο της μύτης. Γίνεται στο ιατρείο, διαρκεί λίγα λεπτά και δεν πονάει.
Πότε χρειάζεται αξονική;
Δεν χρειάζεται για την οξεία μορφή. Στη χρόνια μπαίνει όταν η ενδοσκόπηση δεν επαρκεί, όταν υπάρχει υποψία επιπλοκής, και πάντα όταν σχεδιάζεται επέμβαση, γιατί αποτυπώνει την ανατομία που θα ακολουθήσει ο χειρουργός.
Έλεγχος για συνοδά
Όταν υπάρχουν πολύποδες ή η εικόνα υποτροπιάζει, ελέγχεται η αλλεργία και καταγράφεται αν συνυπάρχει άσθμα ή ευαισθησία σε αντιφλεγμονώδη. Η χρόνια ρινοκολπίτιδα σπάνια είναι απομονωμένη και η αντιμετώπισή της αποδίδει περισσότερο όταν ρυθμίζονται και τα υπόλοιπα.
Θεραπεία
Στην οξεία μορφή
Στα πρώτα 24ωρα η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική: πλύσεις με φυσιολογικό ορό, ρινικά κορτικοστεροειδή, αναλγησία. Ακόμη και όταν πληρούνται τα κριτήρια της βακτηριακής μορφής, η αναμονή υπό παρακολούθηση παραμένει τεκμηριωμένη επιλογή, γιατί ένα μέρος των περιστατικών υποχωρεί χωρίς αντιβιοτικό. Όταν το αντιβιοτικό χρειαστεί, επιλέγεται στοχευμένα και για συγκεκριμένο διάστημα.
Στη χρόνια μορφή
Η βάση είναι τοπική και μακροχρόνια: πλύσεις με φυσιολογικό ορό και ρινικά κορτικοστεροειδή, σε σταθερή χρήση και όχι κατά κύματα. Είναι η θεραπεία που κουράζει τους ασθενείς επειδή δεν δίνει άμεσο αποτέλεσμα, και ταυτόχρονα αυτή που κρατά την εικόνα σταθερή.
Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν αρκεί
Η ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων γίνεται από τη μύτη, χωρίς εξωτερικές τομές. Ο στόχος δεν είναι να αφαιρεθούν τα παραρρίνια, είναι να ανοίξουν οι φυσικές τους δίοδοι ώστε να αερίζονται και να παροχετεύονται και να μπορεί το τοπικό φάρμακο να φτάσει εκεί που χρειάζεται.
Σε επιλεγμένους ασθενείς με σοβαρή μορφή με πολύποδες που δεν ελέγχεται, υπάρχουν πλέον και βιολογικοί παράγοντες. Η ένδειξη τίθεται εξατομικευμένα και σε συνεργασία με τις αντίστοιχες ειδικότητες.
Γιατί επανέρχονται οι πολύποδες;
Αξίζει να ειπωθεί πριν και όχι μετά. Η επέμβαση αφαιρεί τους πολύποδες, δεν καταργεί τη φλεγμονή που τους δημιούργησε. Γι' αυτό η τοπική αγωγή συνεχίζεται και μετά το χειρουργείο, και γι' αυτό η παρακολούθηση δεν σταματά όταν ανοίξει η μύτη. Οι ασθενείς που το ξέρουν από την αρχή έχουν και καλύτερη πορεία, γιατί δεν διακόπτουν τη θεραπεία μόλις νιώσουν καλά.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι. Το χρώμα οφείλεται στα κύτταρα της φλεγμονής και εμφανίζεται και στις απλές ιώσεις. Αυτό που μετράει είναι η διάρκεια και η πορεία, όχι το χρώμα.
Η ιογενής μορφή υποχωρεί συνήθως μέσα σε 7 έως 10 ημέρες. Αν στις 10 ημέρες δεν υπάρχει καμία βελτίωση, ή αν χειροτερέψετε αφού είχατε αρχίσει να καλυτερεύετε, τότε αλλάζει η προσέγγιση.
Εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο καιρό υπάρχει. Όταν οφείλεται σε πολύποδες ή σε οίδημα του βλεννογόνου, συχνά βελτιώνεται με τη θεραπεία. Η καθυστέρηση όμως μετράει, γι' αυτό η επίμονη απώλεια όσφρησης δεν παραμελείται.
Όχι. Είναι καλοήθεις σχηματισμοί φλεγμονώδους αιτιολογίας. Η μονόπλευρη εικόνα όμως, ιδιαίτερα με αίμα, διερευνάται ξεχωριστά, γιατί εκεί η λίστα των πιθανοτήτων είναι διαφορετική.
Ναι, και είναι από τα λίγα μέτρα με καλή τεκμηρίωση και μηδενικές παρενέργειες. Απαιτούν όμως σωστή τεχνική και επάρκεια όγκου, αλλιώς δεν φτάνουν εκεί που πρέπει.
Η επέμβαση λύνει το μηχανικό σκέλος και βελτιώνει σημαντικά τα συμπτώματα. Η υποκείμενη φλεγμονή όμως παραμένει, οπότε η τοπική αγωγή και η παρακολούθηση συνεχίζονται.
Πότε δεν περιμένουμε;
Αμέσως
Οίδημα ή ερυθρότητα γύρω από το μάτι
Πρήξιμο στο βλέφαρο, πόνος στην κίνηση του ματιού, διπλωπία ή μείωση της όρασης σε έδαφος ιγμορίτιδας σημαίνουν άμεση μετάβαση σε νοσοκομείο.
Αμέσως
Πολύ έντονη κεφαλαλγία με πυρετό ή σύγχυση
Κεφαλαλγία που δεν μοιάζει με τις συνηθισμένες σας, ιδιαίτερα με υψηλό πυρετό ή διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, δεν είναι περιστατικό ιατρείου.
Σύντομα
Μονόπλευρη εικόνα με αίμα ή μούδιασμα στο πρόσωπο
Συμπτώματα σταθερά από τη μία πλευρά, με αιματηρή έκκριση ή αιμωδία στο πρόσωπο, χρειάζονται ενδοσκόπηση χωρίς αναμονή.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Payne SC et al., Clinical Practice Guideline: Adult Sinusitis Update, AAO-HNSF, 2025.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
