Ρινική απόφραξη και διάφραγμα
Το ερώτημα δεν είναι αν το διάφραγμα είναι στραβό, γιατί στους περισσότερους ανθρώπους είναι. Το ερώτημα είναι τι εμποδίζει τον αέρα: ο χόνδρος και το οστό, ο βλεννογόνος που είναι πρησμένος ή και τα δύο. Η εξέταση το ξεχωρίζει μέσα στην ίδια επίσκεψη και από αυτό κρίνεται αν η λύση είναι φάρμακο ή χειρουργείο.
Γιατί άλλοτε κλείνει το ένα ρουθούνι και άλλοτε το άλλο;
Είναι το πρώτο πράγμα που μπερδεύει τους ασθενείς και έχει φυσιολογική εξήγηση. Ο βλεννογόνος των δύο ρουθουνιών δεν πρήζεται ταυτόχρονα, εναλλάσσεται σε κύκλο κάθε λίγες ώρες, ώστε το ένα να ξεκουράζεται όσο δουλεύει το άλλο. Σε μύτη που αναπνέει κανονικά, αυτό δεν γίνεται καθόλου αντιληπτό.
Όταν όμως υπάρχει σταθερό εμπόδιο στη μία πλευρά, το πρόβλημα εμφανίζεται μόλις έρθει η σειρά της άλλης πλευράς να πρηστεί, τότε ο ασθενής μένει χωρίς καμία ανοιχτή πλευρά και το προσέχει έντονα, συνήθως τη νύχτα ή ξαπλωμένος. Γι' αυτό η περιγραφή «κλείνει πότε το ένα, πότε το άλλο» δεν αποκλείει το στραβό διάφραγμα, συχνά το επιβεβαιώνει.
Σε τι μπορεί να οφείλεται;
Όταν η αιτία είναι δομική
- Σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, από ανάπτυξη ή μετά από τραυματισμό που μπορεί να μη θυμάστε καν
- Υπερτροφία των κάτω ρινικών κογχών, που στενεύουν τη δίοδο μόνιμα και όχι μόνο στις κρίσεις
- Στένωση της ρινικής βαλβίδας, δηλαδή του στενότερου σημείου της μύτης, που συχνά παραβλέπεται και δίνει απόφραξη με φυσιολογικό κατά τα άλλα διάφραγμα
- Ρινικοί πολύποδες, που καταλαμβάνουν χώρο και συνήθως συνοδεύονται από μειωμένη όσφρηση
Όταν η αιτία είναι ο βλεννογόνος
- Αλλεργική ρινίτιδα, η συχνότερη από όλες, με φτερνίσματα, φαγούρα και καθαρή καταρροή
- Μη αλλεργική ρινίτιδα, που αντιδρά σε κρύο, μυρωδιές, αλλαγές θερμοκρασίας ή υγρασία, χωρίς αλλεργία στον έλεγχο
- Παρατεταμένη χρήση αποσυμφορητικών σπρέι, που μετά από λίγες ημέρες προκαλεί αντίθετο αποτέλεσμα και μόνιμα πρησμένη μύτη
- Φάρμακα και ορμονικές καταστάσεις, όπως ορισμένα αντιυπερτασικά και η εγκυμοσύνη
Στην πράξη ο συνδυασμός είναι ο κανόνας: στραβό διάφραγμα που δεν ενοχλούσε για χρόνια, μέχρι να προστεθεί αλλεργία ή υπερτροφία των κογχών και να μη μείνει άλλο περιθώριο.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
- Αναπνέετε από το στόμα, ιδιαίτερα στον ύπνο, και ξυπνάτε με ξηροστομία
- Η μύτη δεν ανοίγει ποτέ πλήρως, ούτε εκτός εποχής αλλεργίας
- Ροχαλίζετε ή ο ύπνος σας είναι διακοπτόμενος
- Χρησιμοποιείτε αποσυμφορητικό σπρέι για περισσότερο από λίγες ημέρες
- Έχετε μειωμένη όσφρηση
- Η απόφραξη ξεκίνησε ή χειροτέρεψε μετά από τραυματισμό στη μύτη
Τι θα γίνει στο ραντεβού;
Ξεκινάμε από το ιστορικό, που εδώ κατευθύνει σχεδόν τα πάντα: αν η απόφραξη είναι σταθερή ή εναλλάσσεται, αν αφορά τη μία πλευρά ή και τις δύο, αν υπάρχει εποχικότητα, τι σπρέι χρησιμοποιείτε και από πότε.
Ενδοσκόπηση της μύτης
Γίνεται με λεπτό ενδοσκόπιο, διαρκεί λίγα λεπτά και δεν πονάει. Δείχνει το διάφραγμα σε όλο του το μήκος, και όχι μόνο το τμήμα που φαίνεται από την είσοδο, τις κόγχες, την κατάσταση του βλεννογόνου και την ύπαρξη πολυπόδων. Η απλή ματιά από μπροστά δείχνει ένα μικρό μέρος της εικόνας και συχνά όχι το κρίσιμο.
Η δοκιμασία αποσυμφόρησης
Είναι το απλούστερο και πιο κατατοπιστικό βήμα. Ψεκάζεται τοπικό αποσυμφορητικό, περιμένουμε λίγα λεπτά και επανεξετάζουμε. Ό,τι άνοιξε ήταν πρησμένος βλεννογόνος και αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά, ό,τι έμεινε κλειστό είναι δομικό και δεν πρόκειται να αλλάξει με σπρέι. Η διάκριση αυτή καθορίζει ολόκληρο το σχέδιο και γίνεται μπροστά σας.
Όταν χρειάζεται κάτι παραπάνω
Έλεγχος για αλλεργία όταν το ιστορικό το υποδεικνύει, και αξονική όταν υπάρχει υποψία χρόνιας ρινοκολπίτιδας ή όταν προβλέπεται επέμβαση. Για τη ρινική βαλβίδα, η εκτίμηση γίνεται κλινικά, με απλούς χειρισμούς στην είσοδο της μύτης.
Θεραπεία
Πρώτα η φαρμακευτική ρύθμιση
Όταν υπάρχει φλεγμονώδης συνιστώσα, αντιμετωπίζεται πρώτη. Δεν είναι καθυστέρηση, είναι προϋπόθεση: οι διεθνείς συστάσεις για τη σεπτοπλαστική θέτουν τη φαρμακευτική αντιμετώπιση πριν από την απόφαση για χειρουργείο. Σε αρκετούς ασθενείς η μύτη ανοίγει αρκετά ώστε το χειρουργείο να μη χρειαστεί καθόλου.
Στα αποσυμφορητικά σπρέι, η διακοπή είναι από μόνη της θεραπεία και γίνεται σταδιακά, με υποστήριξη.
Διαφραγματοπλαστική
Η επέμβαση διόρθωσης του διαφράγματος γίνεται από μέσα, με γενική αναισθησία και χωρίς εξωτερική τομή. Ο χόνδρος και το οστό που εκτρέπονται αφαιρούνται ή επανατοποθετούνται, ώστε να ανοίξει ο δίοδος. Δεν αγγίζουμε το εξωτερικό σχήμα της μύτης.
Επέμβαση στις κόγχες
Όταν οι κάτω ρινικές κόγχες είναι μόνιμα διογκωμένες και δεν υποχωρούν με φάρμακα, μπορεί να μειωθούν, συχνά στον ίδιο χρόνο με τη διαφραγματοπλαστική. Στόχος είναι η σμίκρυνση και όχι η αφαίρεσή τους, γιατί οι κόγχες έχουν λειτουργία: θερμαίνουν και υγραίνουν τον αέρα.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι. Η διαφραγματοπλαστική αφορά το εσωτερικό τοίχωμα και δεν είναι ρινοπλαστική. Όταν συνυπάρχει και αισθητικό αίτημα ή πρόβλημα στη ρινική βαλβίδα, αυτό συζητείται ξεχωριστά και σχεδιάζεται από πριν.
Όχι. Η σκολίωση του διαφράγματος είναι εξαιρετικά συχνή και από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη. Χειρουργείται όταν προκαλεί συμπτώματα, όχι επειδή φαίνεται σε μια εξέταση.
Οι σημερινές τεχνικές περιορίζουν σημαντικά την ανάγκη για κλασικό ταμπονάρισμα και, όπου χρησιμοποιείται υλικό, είναι συνήθως μαλακό και παραμένει λίγο. Θα σας ειπωθεί από πριν τι ακριβώς θα γίνει στη δική σας περίπτωση.
Το διορθωμένο τμήμα δεν επανέρχεται. Μπορεί όμως να παραμείνει απόφραξη αν συνυπάρχει αρρύθμιστη ρινίτιδα ή αν οι κόγχες διογκωθούν ξανά, γι' αυτό η παρακολούθηση συνεχίζεται και μετά.
Επειδή μετά από λίγες ημέρες ο βλεννογόνος αντιδρά με μεγαλύτερο οίδημα μόλις περάσει η δράση. Δημιουργείται φαύλος κύκλος με ολοένα συχνότερη χρήση και χειρότερη απόφραξη. Είναι αναστρέψιμο, αλλά χρειάζεται καθοδήγηση.
Κατά κανόνα αποφεύγεται, γιατί η μύτη αναπτύσσεται ακόμη. Εξαιρέσεις υπάρχουν όταν η απόφραξη είναι σοβαρή, και η απόφαση παίρνεται με διαφορετικά κριτήρια από ό,τι στους ενήλικες.
Πότε δεν περιμένουμε;
Αμέσως
Απόφραξη και στις δύο πλευρές αμέσως μετά από τραυματισμό
Μπορεί να πρόκειται για αιμάτωμα του διαφράγματος, που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση για να μην υποστεί βλάβη ο χόνδρος.
Σύντομα
Μονόπλευρη απόφραξη με αιματηρή έκκριση
Μύτη που είναι κλειστή πάντα από την ίδια πλευρά, με επαναλαμβανόμενη ρινορραγία, χρειάζεται ενδοσκόπηση χωρίς αναμονή.
Σύντομα
Παιδί με μονόπλευρη δύσοσμη έκκριση
Είναι η κλασική εικόνα ξένου σώματος στη μύτη και δεν αντιμετωπίζεται με αντιβίωση.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Han JK et al., Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction, AAO-HNSF, 2015.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
