Οζίδια και πολύποδες φωνητικών χορδών
Τα οζίδια, οι πολύποδες και οι κύστεις των φωνητικών χορδών δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Τα οζίδια υποχωρούν συνήθως με φωνητική αποκατάσταση, ενώ οι πολύποδες και οι κύστεις χρειάζονται τις περισσότερες φορές επέμβαση. Η στροβοσκόπηση είναι αυτή που τα ξεχωρίζει.
Τι είναι τα οζίδια και οι πολύποδες φωνητικών χορδών;
Είναι καλοήθεις βλάβες που εμφανίζονται πάνω στις φωνητικές χορδές και αλλάζουν τον τρόπο που δονούνται. Στα ελληνικά τα οζίδια λέγονται και κομβία ή κάλοι στις φωνητικές χορδές. Δίπλα τους στην ίδια κατηγορία ανήκουν οι πολύποδες και οι κύστεις.
Η διάκριση δεν είναι θεωρητική, γιατί καθορίζει τη θεραπεία.
Τα οζίδια εμφανίζονται συνήθως και στις δύο χορδές, συμμετρικά, και είναι αποτέλεσμα χρόνιας καταπόνησης.
Ο πολύποδας είναι συνήθως μονόπλευρος και εμφανίζεται μετά από έντονη φωνητική προσπάθεια ή αιμορραγία της χορδής.
Η κύστη βρίσκεται μέσα στον βλεννογόνο και δεν υποχωρεί με θεραπεία φωνής.
Πώς δημιουργούνται τα οζίδια και οι πολύποδες;
- Χρόνια φωνητική καταπόνηση, δηλαδή πολλές ώρες ομιλίας ή τραγουδιού, συχνά πάνω από θόρυβο
- Λανθασμένη τεχνική φώνησης, όταν η φωνή παράγεται με υπερβολική ένταση στους μύες του λάρυγγα
- Οξύ φωνητικό τραύμα, όπως μια δυνατή κραυγή, που μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία και στη συνέχεια πολύποδα
- Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση και κάπνισμα, που διατηρούν τον βλεννογόνο ερεθισμένο
Γι' αυτό τα οζίδια εμφανίζονται δυσανάλογα συχνά σε επαγγελματίες φωνής, δηλαδή σε εκπαιδευτικούς, τραγουδιστές, ηθοποιούς και ψάλτες.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Το κύριο σύμπτωμα είναι η βραχνάδα που δεν περνά. Συνοδεύεται συχνά από φωνή που κουράζεται νωρίς μέσα στη μέρα, απώλεια των ψηλών νοτών, αίσθημα προσπάθειας για να ακουστείτε και ανάγκη να καθαρίζετε συνέχεια τον λαιμό σας.
Ο έλεγχος γίνεται όταν η βραχνάδα ξεπεράσει τις τρεις εβδομάδες. Σε όσους ζουν από τη φωνή τους η αναμονή δεν ισχύει, ενώ αν η φωνή χάθηκε ξαφνικά ενώ τη φορτώνατε, η εξέταση πρέπει να γίνει μέσα στις επόμενες μέρες, γιατί μπορεί να πρόκειται για αιμορραγία της χορδής που αν αντιμετωπιστεί έγκαιρα δεν θα καταλήξει σε πολύποδα.
Τι θα γίνει στο ραντεβού;
Μετά το ιστορικό γίνεται ενδοσκόπηση του λάρυγγα με λεπτό εύκαμπτο ενδοσκόπιο, στον χώρο του ιατρείου, χωρίς προετοιμασία. Η εξέταση διαρκεί λίγα λεπτά και δεν πονάει.
Γιατί χρειάζεται στροβοσκόπηση;
Η απλή ενδοσκόπηση δείχνει ότι υπάρχει κάτι πάνω στη χορδή, δεν δείχνει όμως τι είναι. Η στροβοσκόπηση προβάλλει τις χορδές σε αργή κίνηση καθώς δονούνται και εκεί φαίνεται αν το κύμα του βλεννογόνου διακόπτεται, κάτι που ξεχωρίζει την κύστη από το οζίδιο και τον πολύποδα. Χωρίς αυτήν, μια κύστη μπορεί να αντιμετωπιστεί για μήνες με φωνητική θεραπεία που δεν πρόκειται να δώσει τελικά λύση στο πρόβλημα.
Θεραπεία
Συντηρητική αντιμετώπιση
Στα οζίδια η πρώτη επιλογή είναι η φωνητική αποκατάσταση σε συνεργασία με φωνοθεραπευτή, γιατί αντιμετωπίζει την αιτία και όχι μόνο το εύρημα. Συνδυάζεται με αλλαγές στον τρόπο που χρησιμοποιείτε τη φωνή στη δουλειά σας και με αντιμετώπιση της παλινδρόμησης, όπου υπάρχει. Οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν τη φωνοθεραπεία ως θεραπεία πρώτης γραμμής σε αυτές τις βλάβες.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Προτείνεται όταν η βλάβη δεν υποχωρεί με τη συντηρητική αγωγή, καθώς και εξαρχής στις περισσότερες κύστεις και στους μεγάλους πολύποδες. Γίνεται με μικρολαρυγγοσκόπηση, δηλαδή μικροχειρουργική του λάρυγγα μέσα από το στόμα, με γενική αναισθησία και χωρίς εξωτερική τομή.
Η αρχή είναι μία: αφαιρείται η βλάβη και διατηρείται ο βλεννογόνος που δονείται, γιατί από αυτόν εξαρτάται η ποιότητα της φωνής. Γι' αυτό η επέμβαση δεν κρίνεται από το πόσο καθαρά φαίνεται η χορδή αμέσως μετά, αλλά από το πώς ακούγεται η φωνή μήνες αργότερα.
Μετά την επέμβαση
Ακολουθεί περίοδος φωνητικής ανάπαυσης, που την ορίζει ο χειρουργός ανάλογα με το εύρημα και την έκταση της βλάβης. Προσοχή δεν είναι να ψιθυρίζετε, είναι σιωπή, γιατί ο ψίθυρος με ένταση φορτώνει τον λάρυγγα.
Η επάνοδος γίνεται σταδιακά, με οδηγίες και για όσους ζουν από τη φωνή τους σχεδιάζεται μαζί με το πρόγραμμά τους, ώστε η επιστροφή στη σκηνή ή στην τάξη να μη συμπέσει με το πιο ευαίσθητο διάστημα. Η φωνητική αποκατάσταση συνεχίζεται και μετά, γιατί αν η αιτία παραμείνει η βλάβη μπορεί να επανέλθει.
Συχνές ερωτήσεις
Ναι. Τα οζίδια, οι πολύποδες και οι κύστεις είναι καλοήθεις βλάβες, αλλά η διάγνωση μπαίνει μόνο μετά από εξέταση του λάρυγγα.
Όχι. Στόχος της επέμβασης είναι ακριβώς το αντίθετο, και γι' αυτό διατηρείται ο βλεννογόνος που δονείται.
Η φωνητική ανάπαυση ορίζεται από τον χειρουργό ανάλογα με το εύρημα και τη βλάβη και ακολουθεί σταδιακή επάνοδος με οδηγίες.
Μπορούν, αν η αιτία που τα δημιούργησε παραμείνει. Γι' αυτό η φωνητική αποκατάσταση συνεχίζεται και μετά την επέμβαση.
Όχι. Στα οζίδια η πρώτη επιλογή είναι η φωνητική αποκατάσταση και η επέμβαση προτείνεται όταν η βλάβη δεν υποχωρεί.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, με σταδιακή επιστροφή και παρακολούθηση της φωνητικής έκτασης.
Κλείστε ραντεβού
Βραχνάδα που επιμένει
Πάνω από τρεις εβδομάδες
Ανεξάρτητα από το πόσο ενοχλεί και νωρίτερα αν ζείτε από τη φωνή σας.
Ξαφνική απώλεια φωνής
Μέσα στις επόμενες μέρες
Ιδιαίτερα αν συνέβη ενώ φορτώνατε τη φωνή σας, χωρίς να προηγηθεί ίωση.
Δεύτερη γνώμη πριν από επέμβαση
Όταν σας έχει ήδη προταθεί χειρουργείο
Έχοντας τα ευρήματα της εξέτασης, μπορούμε να κλείσουμε ένα ραντεβού δια ζώσης ή online και να συζητήσουμε αν υπάρχουν εναλλακτικές.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Κοτρότσος, Χειρουργός ΩΡΛ, Φωνίατρος και Παιδοακοολόγος.
Πηγή: Stachler RJ et al., Clinical Practice Guideline: Hoarseness (Dysphonia) — Update, AAO-HNSF, 2018.
Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
